ความคิดเห็นที่ 3 : (เริ่มศึกษา)
ทางปัญจทวาร เมื่อทวาร ๕ รับกระทบ อารมณ์ ๕ ทำให้เกิด วิญญาณ ๕ คงทราบอยู่แล้วว่าขณะกระทบมีธาตุ ๑๕ มาเกี่ยวข้อง เป็นรูปกระทบรูปเกิดนาม. แต่ขณะถัดๆ ไปในวิถีจิตทางปัญจทวารก็จะมีจิตที่เป็นมโนธาตุ ๒ ตัว เกิดขึ้น และตามด้วยจิตอื่นๆ ที่เหลือซึ่งเป็นมโนวิญญาณธาตุ. และจิตแต่ละดวงที่เกิดขึ้นในวิถี (ทั้งมโนธาตุและวิญญาณธาตุหก) ก็มีเจตสิกซึ่งเป็นนามขันธ์ ๓ อันเป็นธรรมธาตุเกิดด้วย. ดังนั้นจะเห็นได้ว่าแค่เพียงทางปัญจทวารวิถีก็จะพบธาตุครบทั้ง ธาตุทั้ง ๑๘. โดยสรุป ธาตุ ๑๘ เป็นรูปล้วน ๆ ๑๐ ธาตุ คือ รูปธาตุ สัททธาตุ คันธธาตุ รสธาตุ โผฏฐัพพธาตุ จักขุธาตุ โสตธาตุ ฆานธาตุ ชิวหาธาตุ กายธาตุ และเป็นนามล้วน ๆ ๗ ธาตุ คือ จักขุวิญญาณธาตุ โสตวิญญาณธาตุ ฆานวิญญาณธาตุ ชิวหาวิญญาณธาตุ กายวิญญาณธาตุ มโนธาตุ มโนวิญญาณธาตุ เป็นทั้งรูปทั้งนาม ๑ ธาตุ คือ ธัมมธาตุ (องค์ธรรมเหมือนธัมมายตนะ คือ สุขุมรูป ๑๖, เจตสิก ๕๒ และนิพพาน ๑ รวมเป็นธรรม ๖๙)
|
